 |
|
|
| МЭЛЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ |
| ЭЛБЭГ-ДОРЖО РИНЧИНО |
|
|
 1888 оной майн 16-да Баргажанай уездын Харгана нютагта тїрєє ћэн.
Малшан эсэгэнь Ћэнгэлдэр угайнгаа аха захань байћан юм.
Э-Д. Ринчино Уланай приходской ћургуули, удаань Баргажанай хотын
училищи дїїргээд, 1905 ондо Дээдэ-Їдэ ошобо. 1907 ондо Томск ошожо,
технологигиин дээдэ ћургуулиин юрэнхы эрдэмэй ћуралсалай курсануудта
ћураћан байгаа. Саашадаа Петербургын ехэ ћургуулиин юридическэ
факультедтэ орожо, 1914 он болотор ћураа ћэн.
1917 оной февралиин хубисхалай їедэ Э-Д. Ринчино Шэтэдэ байха
їедєє социал-революционернїїдэй партида ороћон байгаа. Энэл жэлэй март
ћарада Буряадай Саг зуурын национальна комитет байгуулагдажа, Ринчино
тэрэнэй секретаряар ћунгагдаа бэлэй. Бурнацком буряад аймагуудые
байгуулхын, земскэ засаг захиргааниие бии болгохын, гэгээрэл ба соёл
хїгжєєхын тїлєє тэмсэдэг байгаа. 1917 оной октябрьда Дээдэ-Їдэ хотодо
бїгэдэ буряадуудай съезд зарлагдажа, Э-Д. Ринчино тїрїїтэй Буряадай
Центральна национальна комитет эмхидхэгдээ ћэн. Гансал большевик
партићаа бэшэ, харин бусад бїхы социалис партинуудай тїлєєлэгшэдћєє
бїридїїлэгдэћэн правительство байгуулха ёћотой байгаа. Хизаарта Совет
засагай тогтоогдоходо, Э-Д. Ринчино Забайкальска областиин Соведїїдэй
съездын хїдэлмэридэ хабаадаба.
1919 ондо Э-Д. Ринчино бїгэдэ монголой национальна хїдэлєєндэ
эдэбхитэйгээр хабаадаба. 1920 ондо тэрэ РСФСР-эй гадаадын хэрэгїїдэй
талаар Сибириин ажал ябуулгын Азиин бюрогой тїрїїлэгшээр томилогдобо.
РСФСР-эй бїридэлдэ бїхы буряад-монгол арадтаа ниитэ нэгэн автономи
байгуулхын тїлєє тэрэ эдэбхитэйгээр тэмсэћэн байгаа. В.И. Ленинэй нэрэ
дээрэ хоёр элидхэлэй бэшэг эльгээћэн, тэрээнтэй уулзажа хєєрэлдэћэн юм.
Энэ уулзалгын ћїїлээр Ленин “Зїїн зїгэй арадуудай ажаћуудаг нютагуудта
РКП(б-гэй бэелїїлхэ зорилгонууд тухай” РКП(б)–гэй ЦК-гай Политбюрогой
тогтоолой проект (тїлэб) бэлдээ ћэн. Энэ тогтоол 1920 оной октябриин
14-дэ баталагдан абтаба.
1920 онћоо Э-Д. Ринчино Монголой революционернїїдтэй эдэбхитэй
харилсаагаа эхилээ ћэн. Коминтернын Алас-Дурнын секретариадай
монгол-тїбэд хэлтэсэй хїтэлбэрилэгшэ байха їедєє тэрэ монгол
революционернїїдтэй хамта Москва ошожо, Ленинтэй, Совет гїрэнэй бусад
хїтэлбэрилэгшэдтэй уулзаћан байгаа.
1921-1924 онуудта Э-Д. Ринчино Хубисхалта Сэрэгэй Соведэй гэшїїн,
удаань Монголой Арадай Хубисхалта армиин Хубисхалта Сэрэгэй Соведэй
Тїрїїлэгшэ байћан юм. 1922 онћоо Монголой Арадай намай Центральна
Комитедэй гэшїїн байгаа. Монголой Арадай хубисхалта намай III съезд
дээрэ элидхэл хэхэдээ, ороной хїгжэлтын капиталисбэшэ зам тухай їзэл
бодолые тайлбарилжа їгєє ћэн. Цэбээн Жамцарано Элбэг-Доржо Ринчино хоёр
“Монголын їнэн” ћониной тїрїїшын дугаарнуудые бэлдэhэн, Монголой Арадай
Республикын тїрїїшын Конституци зохёолсогшод болоћон байна. Тїрїїшын
зарлалай Арадай Ехэ Хурал тэрэниие баталан абаа ћэн.
1926-1927 онуудта Э-Д. Ринчино Улаан Профессурын дээдэ ћургуулида
ћураба. 1927 онћоо 1937 он болотор Москвада Зїїн зїгэй ажалшадай
Коммунис ехэ ћургуулиин (КУТВ) доцентээр, удаань профессорээр хїдэлћэн
байгаа. 1937 оной июниин 19-дэ худал хуурмаг хардалгаар Э-Д. Ринчино
тушаагдажа, 1938 оной июниин 23-да ами наћаниинь таћарћан юм. 1957 ондо
тэрэнэй гэм зэмэ сагааруулагдаа ћэн.
"Буряад хэлэнэй сахим hураха бэшэг"-hээ авааб.
|
 |
|
|
| ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ |
| Билгүүн номч Бямбын Ренчин |
Санжаасүрэнгийн ЭрдэнэбаярУлаанбаатар
хот.
http://www.biirbeh.com/modules.php?name=News&file=article&sid=765
Их сургуулийн хөл ихтэй гудамнаа Монголын төлөө цохилсон
халуун
зүрхийг амьд мэтээр тээж хоёр давхар нэгэн байшин оршсоор. Энэ л
байшингийн өвөр хананд дэлхийн дэвжээтэй их эрдэмтэн Бямбын
Ринченгийн
хүрэл хөрөг, түүний дор Еншөөбүү Бямбын Ринчен гэж хуучин монгол
бичгээр... |
|
|
| Э.Оюун |
Уншихгүй бол бодохгүй, бодохгүй бол
бүтээж чадахгуй.Залуу хүн хийхгүй, сонирхохгүй, бодохгүй
юм бол хүн болохгүй, хулигаан л болохоос өөр зам байхгүй
гэж захижээ!!!
Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, зохиолч, орчуулагч,
эрдэмтэн, театрын найруулагч. Монголын Гэгээрлийн сайд асан
Эрдэнэбатхааны охин
Шарай голын 3 хаан, Амарсанаа, Отелло ван (Аттила
хаан)
зэрэг олон дуурь, жүжиг найруулж, Гоголын зохиол... |
|
|
| ЭРДЭНИ БАТУХАН |
 Эрхїїгэй губерниин Тараса тосхондо малша буряадай бїлэдэ 1888 ондо
тїрэћэн байна. Бага наћанћаа хїдєєгэй ажалда дїршэлтэй болоћон, нютагтаа
эхин шатын ћургуули дїїргээд, оройшог, 20-той боложо, Эрхїїгэй багшын
семинарида ћурахаяа ороно. Семинарида ћуража байха їедєє демократис їзэл
бодолдо шуналтай болоћон юм. Энэ ћургуулияа дїїргээд, нютагтаа ерэжэ
багшална. Нютагтаа удааншье багшалаагїй, «найдалгїй» хїнїїдэй тоодо
оруулагдажа, Забай... |
|
|
| ЦЭБЭЭН ЖАМЦАРАНО |
Цэбээн Жамцаранович Жамцарано 1881 ондо Агын аймагай Ћїдэнтэ
нютагта дунда шадалтай айлай бїлэдэ тїрэћэн байгаа. Аба эжын буянгаар
балшар багаћаа ћонор ухаатай, урагшаа эрмэлзэћэн хїбїїн байћан юм.
1890-1891 онуудта Шэтэ хотын гурбан классай училищида ћураба.
Тиин Санкт-Петербургда їмсын ћургуулида ћураћан байгаа. 1898-1901
онуудта Эрхїїгэй багшын семинарида ћуража гараад, Агын приходско
училищиин багшаар ажаллаа.
Нютагай зоной ... |
|
|
| БАЗАР БАРАДИН |
Суута эрдэмтэ, ниитын ажал ябуулагша, уран зохёолшо Бараадиин Базар
хадаа анхан Тїгнэ нютагћаа Ага зєєжэ ошоћон сагаангуудай угай Хуягтын
(Бороншуугай) Бараадиин бїлэдэ бар жэлдэ (1878 он) Ага-Хангил нютагта
тїрэћэн намтартай. Бороншуугай Бараадитан гэжэ дунда шадалтай айлайхи
байћан гэхэ. Базар арбан нэгэн хїїгэдэй ахань байгаа. Тэрэ Агын дїрбэн
классай приходско ћургуули эрхимээр дїїргээд, 1891 ондо Шэтэ хотын
гурбан класстай учи... |
|
|
|
|
| Сэтгэгдэл |
| Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна. |
|
|
| сурталчилгаа |
| 286px × 140px | |
